Pithi Ποσοστά

Α΄ Γυμνασίου · Κεφάλαιο 5 · Ενότητα 3

Τι ποσοστό είναι; Βρες το σύνολο

Τι ποσοστό είναι ένα ποσό ενός άλλου, και ποιο είναι το σύνολο όταν ξέρουμε ένα ποσοστό του.

Σχολικό βιβλίο Μαθηματικών Α΄ Γυμνασίου: §5.1–5.2

Θεωρία

Τι ποσοστό είναι;

Για να βρούμε τι ποσοστό ενός συνόλου είναι ένα μέρος του, γράφουμε το κλάσμα

μεˊροςσυˊνολο\displaystyle \frac{\text{μέρος}}{\text{σύνολο}}

και το μετατρέπουμε σε ποσοστό, όπως στην ενότητα 1\displaystyle 1:

15\displaystyle 15 από τα 60\displaystyle 60: 1560=14=25100=25%\displaystyle \frac{15}{60} = \frac{1}{4} = \frac{25}{100} = 25\%

3\displaystyle 3 από τα 8\displaystyle 8: 38=0,375=37,5%\displaystyle \frac{3}{8} = 0{,}375 = 37{,}5\%

Προσοχή: το μέρος πάει στον αριθμητή και το σύνολο στον παρονομαστή.

Στην ίδια μονάδα

Αν οι δύο ποσότητες έχουν μονάδες μέτρησης, τις γράφουμε πρώτα στην ίδια μονάδα.

Τι ποσοστό της 1\displaystyle 1 ώρας είναι τα 15\displaystyle 15 λεπτά; Η ώρα έχει 60\displaystyle 60 λεπτά: 1560=14=25100=25%\displaystyle \frac{15}{60} = \frac{1}{4} = \frac{25}{100} = 25\%.

Τι ποσοστό των 10\displaystyle 10 μέτρων είναι οι 3\displaystyle 3 παλάμες; Τα 10\displaystyle 10 μέτρα είναι 100\displaystyle 100 παλάμες: 3100=3%\displaystyle \frac{3}{100} = 3\%.

Όταν η διαίρεση δεν τελειώνει

Συχνά το ποσοστό δεν βγαίνει ακριβώς, και τότε το στρογγυλοποιούμε, συνήθως στο εκατοστό:

Τι ποσοστό του έτους είναι οι 30\displaystyle 30 ημέρες; 30365=30:365=0,082191…≈8,22%\displaystyle \frac{30}{365} = 30 : 365 = 0{,}082191\ldots \approx 8{,}22\%

Βρες το σύνολο

Αν ξέρουμε πόσο είναι ένα ποσοστό και ψάχνουμε το σύνολο, περνάμε από το 1%\displaystyle 1\%:

Το 30%\displaystyle 30\% ενός αριθμού είναι 12\displaystyle 12. Τότε το 1%\displaystyle 1\% είναι 12:30=0,4\displaystyle 12 : 30 = 0{,}4 και ο αριθμός, δηλαδή το 100%\displaystyle 100\%, είναι 0,4⋅100=40\displaystyle 0{,}4 \cdot 100 = 40.

Έλεγχος: το 30%\displaystyle 30\% του 40\displaystyle 40 είναι 0,3⋅40=12\displaystyle 0{,}3 \cdot 40 = 12. ✓

Προσοχή: εδώ το 12\displaystyle 12 είναι το μέρος, άρα ο αριθμός που ψάχνουμε είναι μεγαλύτερος από το 12\displaystyle 12 (για ποσοστό κάτω από 100%\displaystyle 100\%).

Τα μέρη κάνουν 100%

Όλο το σύνολο είναι το 100%\displaystyle 100\%. Αν σε μια τάξη το 45%\displaystyle 45\% είναι αγόρια, τότε τα κορίτσια είναι 100%−45%=55%\displaystyle 100\% - 45\% = 55\%.

Και από ένα ποσοστό βρίσκουμε άλλα, χωρίς να ξέρουμε το σύνολο: αν το 20%\displaystyle 20\% είναι 14\displaystyle 14, τότε το 10%\displaystyle 10\% είναι 14:2=7\displaystyle 14 : 2 = 7 και το 60%\displaystyle 60\% είναι 3⋅14=42\displaystyle 3 \cdot 14 = 42.

Λυμένο παράδειγμα

Βρες τι ποσοστό είναι: (α) τα 50\displaystyle 50 € των 1.000\displaystyle 1.000 €, (β) οι 30\displaystyle 30 ημέρες του έτους, (γ) τα 50\displaystyle 50 στρέμματα των 2.500\displaystyle 2.500 στρεμμάτων, (δ) οι 3\displaystyle 3 παλάμες των 10\displaystyle 10 μέτρων.

Λύση

  1. (α) 501000=120=5100=5%\displaystyle \frac{50}{1000} = \frac{1}{20} = \frac{5}{100} = 5\%
  2. (β) 30365=30:365≈0,0822=8,22%\displaystyle \frac{30}{365} = 30 : 365 \approx 0{,}0822 = 8{,}22\%
  3. (γ) 502500=150=2100=2%\displaystyle \frac{50}{2500} = \frac{1}{50} = \frac{2}{100} = 2\%
  4. (δ) 10\displaystyle 10 μέτρα =100\displaystyle = 100 παλάμες, άρα 3100=3%\displaystyle \frac{3}{100} = 3\%.