Pithi Κλάσματα

Α΄ Γυμνασίου · Κεφάλαιο 2 · Ενότητα 4

Πρόσθεση & αφαίρεση

Πρόσθεση και αφαίρεση ομώνυμων και ετερώνυμων κλασμάτων, μεικτοί αριθμοί και προβλήματα.

Σχολικό βιβλίο Μαθηματικών Α΄ Γυμνασίου: §2.4

Θεωρία

Ομώνυμα κλάσματα

Για να προσθέσουμε ή να αφαιρέσουμε ομώνυμα κλάσματα, κρατάμε τον ίδιο παρονομαστή και προσθέτουμε ή αφαιρούμε τους αριθμητές:

αγ+βγ=α+βγ\displaystyle \frac{\alpha}{\gamma} + \frac{\beta}{\gamma} = \frac{\alpha + \beta}{\gamma} και αγ−βγ=α−βγ\displaystyle \frac{\alpha}{\gamma} - \frac{\beta}{\gamma} = \frac{\alpha - \beta}{\gamma}

Π.χ. 27+37=2+37=57\displaystyle \frac{2}{7} + \frac{3}{7} = \frac{2 + 3}{7} = \frac{5}{7}: δύο έβδομα και τρία έβδομα κάνουν πέντε έβδομα.

27\displaystyle \frac{2}{7}
37\displaystyle \frac{3}{7}
57\displaystyle \frac{5}{7}

Ετερώνυμα κλάσματα

Για να προσθέσουμε ή να αφαιρέσουμε ετερώνυμα κλάσματα, τα κάνουμε πρώτα ομώνυμα (με το ΕΚΠ των παρονομαστών) και μετά προσθέτουμε ή αφαιρούμε τους αριθμητές.

14+56\displaystyle \frac{1}{4} + \frac{5}{6}: ΕΚΠ(4,6)=12\displaystyle (4, 6) = 12, άρα 14+56=312+1012=1312\displaystyle \frac{1}{4} + \frac{5}{6} = \frac{3}{12} + \frac{10}{12} = \frac{13}{12}.

Μεγάλο λάθος: προσθέτω τους παρονομαστές

Ποτέ δεν προσθέτουμε τους παρονομαστές!

12+12\displaystyle \frac{1}{2} + \frac{1}{2} δεν κάνει 24\displaystyle \frac{2}{4} (αυτό είναι πάλι μισό!). Δύο μισά κάνουν ένα ολόκληρο: 12+12=22=1\displaystyle \frac{1}{2} + \frac{1}{2} = \frac{2}{2} = 1.

Ο παρονομαστής λέει τι είδους κομμάτια έχουμε (μισά, τρίτα…), όχι πόσα.

Απλοποιούμε το αποτέλεσμα

Στο τέλος ελέγχουμε αν το αποτέλεσμα απλοποιείται και το γράφουμε ανάγωγο:

16+13=16+26=36=12\displaystyle \frac{1}{6} + \frac{1}{3} = \frac{1}{6} + \frac{2}{6} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}.

Φυσικός αριθμός και κλάσμα

Κάθε φυσικός αριθμός γράφεται ως κλάσμα με όποιον παρονομαστή θέλουμε: 1=44\displaystyle 1 = \frac{4}{4}, 2=84\displaystyle 2 = \frac{8}{4}, 3=155\displaystyle 3 = \frac{15}{5}.

Έτσι 2+34=84+34=114\displaystyle 2 + \frac{3}{4} = \frac{8}{4} + \frac{3}{4} = \frac{11}{4} και 1−25=55−25=35\displaystyle 1 - \frac{2}{5} = \frac{5}{5} - \frac{2}{5} = \frac{3}{5}.

Το 1−αβ\displaystyle 1 - \frac{\alpha}{\beta} είναι πολύ χρήσιμο στα προβλήματα: δείχνει τι μέρος έμεινε από το όλο.

Μεικτοί αριθμοί

Ο αριθμός 234\displaystyle 2\frac{3}{4} (διαβάζεται «δύο και τρία τέταρτα») λέγεται μεικτός αριθμός και σημαίνει 2+34\displaystyle 2 + \frac{3}{4}.

Μεικτός → κλάσμα: 234=84+34=2⋅4+34=114\displaystyle 2\frac{3}{4} = \frac{8}{4} + \frac{3}{4} = \frac{2 \cdot 4 + 3}{4} = \frac{11}{4}

Κλάσμα → μεικτός: κάνουμε τη διαίρεση 11:4\displaystyle 11 : 4, που δίνει πηλίκο 2\displaystyle 2 και υπόλοιπο 3\displaystyle 3. Άρα 114=234\displaystyle \frac{11}{4} = 2\frac{3}{4}.

Σε έναν μεικτό αριθμό το κλάσμα είναι πάντα μικρότερο από 1.

44\displaystyle \frac{4}{4}
44\displaystyle \frac{4}{4}
34\displaystyle \frac{3}{4}

Πρόσθεση και αφαίρεση μεικτών

Γράφουμε τους μεικτούς ως κλάσματα, κάνουμε την πράξη και γράφουμε το αποτέλεσμα ξανά ως μεικτό:

112+223=32+83=96+166=256=416\displaystyle 1\frac{1}{2} + 2\frac{2}{3} = \frac{3}{2} + \frac{8}{3} = \frac{9}{6} + \frac{16}{6} = \frac{25}{6} = 4\frac{1}{6}

Στην πρόσθεση μπορούμε και να προσθέσουμε χωριστά τις ακέραιες μονάδες (1+2=3\displaystyle 1 + 2 = 3) και τα κλάσματα (12+23=76=116\displaystyle \frac{1}{2} + \frac{2}{3} = \frac{7}{6} = 1\frac{1}{6}): 3+116=416\displaystyle 3 + 1\frac{1}{6} = 4\frac{1}{6}.

Ιδιότητες της πρόσθεσης

Όπως και στους φυσικούς αριθμούς, στην πρόσθεση κλασμάτων μπορούμε να αλλάξουμε τη σειρά των προσθετέων (αντιμεταθετική ιδιότητα) και να τους ομαδοποιήσουμε όπως θέλουμε (προσεταιριστική ιδιότητα):

25+13+35=(25+35)+13=1+13=43\displaystyle \frac{2}{5} + \frac{1}{3} + \frac{3}{5} = \left(\frac{2}{5} + \frac{3}{5}\right) + \frac{1}{3} = 1 + \frac{1}{3} = \frac{4}{3}

Λυμένο παράδειγμα

Υπολόγισε: 79−49\displaystyle \frac{7}{9} - \frac{4}{9}

Λύση

  1. Τα κλάσματα είναι ομώνυμα: κρατάμε τον παρονομαστή 9\displaystyle 9.
  2. 79−49=7−49=39\displaystyle \frac{7}{9} - \frac{4}{9} = \frac{7 - 4}{9} = \frac{3}{9}
  3. Απλοποιούμε: 39=13\displaystyle \frac{3}{9} = \frac{1}{3}.