Pithi Κλάσματα

Α΄ Γυμνασίου · Κεφάλαιο 2 · Ενότητα 6

Διαίρεση

Διαίρεση κλασμάτων με τον αντίστροφο του διαιρέτη, σύνθετα κλάσματα και προβλήματα.

Σχολικό βιβλίο Μαθηματικών Α΄ Γυμνασίου: §2.6

Θεωρία

Τι σημαίνει διαίρεση με κλάσμα;

Το 3:14\displaystyle 3 : \frac{1}{4} ρωτάει: πόσα τέταρτα χωράνε στο 3;

Κάθε ολόκληρο έχει 4\displaystyle 4 τέταρτα, άρα στα 3\displaystyle 3 ολόκληρα χωράνε 3⋅4=12\displaystyle 3 \cdot 4 = 12 τέταρτα:

3:14=3⋅4=12\displaystyle 3 : \frac{1}{4} = 3 \cdot 4 = 12

44\displaystyle \frac{4}{4}
44\displaystyle \frac{4}{4}
44\displaystyle \frac{4}{4}

Ο κανόνας

Για να διαιρέσουμε δύο κλάσματα, πολλαπλασιάζουμε τον διαιρετέο με τον αντίστροφο του διαιρέτη:

αβ:γδ=αβ⋅δγ\displaystyle \frac{\alpha}{\beta} : \frac{\gamma}{\delta} = \frac{\alpha}{\beta} \cdot \frac{\delta}{\gamma}

Π.χ. 23:45=23⋅54=1012=56\displaystyle \frac{2}{3} : \frac{4}{5} = \frac{2}{3} \cdot \frac{5}{4} = \frac{10}{12} = \frac{5}{6}.

Αντιστρέφουμε μόνο τον διαιρέτη

Ο πρώτος αριθμός (διαιρετέος) μένει όπως είναι. Αντιστρέφουμε μόνο τον δεύτερο (διαιρέτη).

Σωστό: 35:27=35⋅72\displaystyle \frac{3}{5} : \frac{2}{7} = \frac{3}{5} \cdot \frac{7}{2}

Λάθος: 35:27=53⋅27\displaystyle \frac{3}{5} : \frac{2}{7} = \frac{5}{3} \cdot \frac{2}{7}

Και θυμήσου: δεν διαιρούμε ποτέ με το 0\displaystyle 0 (το 0\displaystyle 0 δεν έχει αντίστροφο).

Φυσικός αριθμός και κλάσμα

Γράφουμε τον φυσικό ως κλάσμα με παρονομαστή 1\displaystyle 1:

6:23=6⋅32=182=9\displaystyle 6 : \frac{2}{3} = 6 \cdot \frac{3}{2} = \frac{18}{2} = 9

45:2=45⋅12=410=25\displaystyle \frac{4}{5} : 2 = \frac{4}{5} \cdot \frac{1}{2} = \frac{4}{10} = \frac{2}{5} (ο αντίστροφος του 2\displaystyle 2 είναι το 12\displaystyle \frac{1}{2})

Σύνθετο κλάσμα

Ένα κλάσμα που έχει κλάσματα στους όρους του λέγεται σύνθετο. Είναι μια διαίρεση:

  23    57  =23:57=23⋅75=1415\displaystyle \dfrac{\;\dfrac{2}{3}\;}{\;\dfrac{5}{7}\;} = \frac{2}{3} : \frac{5}{7} = \frac{2}{3} \cdot \frac{7}{5} = \frac{14}{15}

Γρήγορος τρόπος: αριθμητής το γινόμενο των άκρων (2⋅7\displaystyle 2 \cdot 7), παρονομαστής το γινόμενο των μέσων (3⋅5\displaystyle 3 \cdot 5).

Μεγαλώνει ή μικραίνει;

Όταν διαιρούμε με κλάσμα μικρότερο από 1, το αποτέλεσμα μεγαλώνει: 6:12=12\displaystyle 6 : \frac{1}{2} = 12 (στο 6\displaystyle 6 χωράνε 12\displaystyle 12 μισά).

Με κλάσμα ίσο με 1 μένει ίδιο: 6:33=6\displaystyle 6 : \frac{3}{3} = 6

Με κλάσμα μεγαλύτερο από 1 μικραίνει: 6:32=4\displaystyle 6 : \frac{3}{2} = 4

Ο παράγοντας που λείπει

Αν ξέρουμε ένα γινόμενο και τον έναν παράγοντα, τον άλλον τον βρίσκουμε με διαίρεση:

34⋅□=910\displaystyle \frac{3}{4} \cdot \square = \frac{9}{10}, άρα □=910:34=910⋅43=65\displaystyle \square = \frac{9}{10} : \frac{3}{4} = \frac{9}{10} \cdot \frac{4}{3} = \frac{6}{5}

Λυμένο παράδειγμα

Υπολόγισε: 56:29\displaystyle \frac{5}{6} : \frac{2}{9}

Λύση

  1. Αντιστρέφουμε τον διαιρέτη: 56:29=56⋅92\displaystyle \frac{5}{6} : \frac{2}{9} = \frac{5}{6} \cdot \frac{9}{2}.
  2. Απλοποιούμε το 9\displaystyle 9 με το 6\displaystyle 6 (διά 3\displaystyle 3): 52⋅32\displaystyle \frac{5}{2} \cdot \frac{3}{2}.
  3. 52⋅32=154\displaystyle \frac{5}{2} \cdot \frac{3}{2} = \frac{15}{4}.