Pithi Οι φυσικοί αριθμοί

Α΄ Γυμνασίου · Κεφάλαιο 1 · Ενότητα 2

Πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός

Οι όροι κάθε πράξης, οι ιδιότητές τους και έξυπνοι νοεροί υπολογισμοί.

Σχολικό βιβλίο Μαθηματικών Α΄ Γυμνασίου: §1.2

Θεωρία

Πρόσθεση

Στην πρόσθεση α+β=γ\displaystyle \alpha + \beta = \gamma οι α,β\displaystyle \alpha, \beta λέγονται προσθετέοι και το γ\displaystyle \gamma άθροισμα.

Αντιμεταθετική ιδιότητα: α+β=β+α\displaystyle \alpha + \beta = \beta + \alpha (η σειρά δεν παίζει ρόλο).

Προσεταιριστική ιδιότητα: (α+β)+γ=α+(β+γ)\displaystyle (\alpha + \beta) + \gamma = \alpha + (\beta + \gamma) (μπορούμε να προσθέσουμε πρώτα όποιους θέλουμε).

Ουδέτερο στοιχείο: α+0=α\displaystyle \alpha + 0 = \alpha (αν προσθέσουμε το 0\displaystyle 0, ο αριθμός δεν αλλάζει).

Με την αντιμεταθετική και την προσεταιριστική ιδιότητα κάνουμε πιο εύκολους υπολογισμούς: 37+58+63=(37+63)+58=100+58=158\displaystyle 37 + 58 + 63 = (37 + 63) + 58 = 100 + 58 = 158.

Αφαίρεση

Στην αφαίρεση μ−α=δ\displaystyle \mu - \alpha = \delta ο μ\displaystyle \mu λέγεται μειωτέος, ο α\displaystyle \alpha αφαιρετέος και ο δ\displaystyle \delta διαφορά. Στους φυσικούς ο μειωτέος πρέπει να είναι μεγαλύτερος ή ίσος με τον αφαιρετέο.

Θυμήσου!

Μειωτέος: αυτός που μειώνεται (ο μεγαλύτερος από τους δύο).

Αφαιρετέος: αυτός που αφαιρείται (ο μικρότερος από τους δύο).

Διαφορά: ό,τι μένει.

Η αφαίρεση είναι η «αντίστροφη» της πρόσθεσης: μ−α=δ\displaystyle \mu - \alpha = \delta σημαίνει α+δ=μ\displaystyle \alpha + \delta = \mu. Έτσι κάνουμε και την επαλήθευση: 452−137=315\displaystyle 452 - 137 = 315, γιατί 137+315=452\displaystyle 137 + 315 = 452.

Πολλαπλασιασμός

Στον πολλαπλασιασμό α⋅β=γ\displaystyle \alpha \cdot \beta = \gamma οι α,β\displaystyle \alpha, \beta λέγονται παράγοντες και το γ\displaystyle \gamma γινόμενο.

Αντιμεταθετική ιδιότητα: α⋅β=β⋅α\displaystyle \alpha \cdot \beta = \beta \cdot \alpha

Προσεταιριστική ιδιότητα: (α⋅β)⋅γ=α⋅(β⋅γ)\displaystyle (\alpha \cdot \beta) \cdot \gamma = \alpha \cdot (\beta \cdot \gamma)

Ουδέτερο στοιχείο: α⋅1=α\displaystyle \alpha \cdot 1 = \alpha (αν πολλαπλασιάσουμε με το 1\displaystyle 1, ο αριθμός δεν αλλάζει).

Πολλαπλασιασμός με το 0: α⋅0=0\displaystyle \alpha \cdot 0 = 0

Για να πολλαπλασιάσουμε με 10,100,1.000,…\displaystyle 10, 100, 1.000, \ldots γράφουμε στο τέλος του αριθμού 1,2,3,…\displaystyle 1, 2, 3, \ldots μηδενικά: 47⋅100=4.700\displaystyle 47 \cdot 100 = 4.700.

Επιμεριστική ιδιότητα

Ο πολλαπλασιασμός «μοιράζεται» σε πρόσθεση και αφαίρεση:

α⋅(β+γ)=α⋅β+α⋅γ\displaystyle \alpha \cdot (\beta + \gamma) = \alpha \cdot \beta + \alpha \cdot \gamma και α⋅(β−γ)=α⋅β−α⋅γ\displaystyle \alpha \cdot (\beta - \gamma) = \alpha \cdot \beta - \alpha \cdot \gamma

Μας βοηθά σε νοερούς υπολογισμούς: 7⋅99=7⋅(100−1)=700−7=693\displaystyle 7 \cdot 99 = 7 \cdot (100 - 1) = 700 - 7 = 693.

Σειρά των πράξεων

Σε μια παράσταση με πολλές πράξεις κάνουμε πρώτα ό,τι είναι μέσα σε παρενθέσεις, μετά τους πολλαπλασιασμούς και τέλος τις προσθέσεις και αφαιρέσεις από αριστερά προς τα δεξιά.

20−3⋅4=20−12=8\displaystyle 20 - 3 \cdot 4 = 20 - 12 = 8, ενώ (20−3)⋅4=17⋅4=68\displaystyle (20 - 3) \cdot 4 = 17 \cdot 4 = 68.

Λυμένο παράδειγμα

Υπολόγισε με έξυπνο τρόπο: 25⋅37⋅4\displaystyle 25 \cdot 37 \cdot 4

Λύση

  1. Με την αντιμεταθετική ιδιότητα φέρνουμε μαζί το 25\displaystyle 25 και το 4\displaystyle 4: 25⋅4⋅37\displaystyle 25 \cdot 4 \cdot 37.
  2. Με την προσεταιριστική: (25⋅4)⋅37=100⋅37\displaystyle (25 \cdot 4) \cdot 37 = 100 \cdot 37.
  3. 100⋅37=3.700\displaystyle 100 \cdot 37 = 3.700