Pithi Δεκαδικοί αριθμοί

Α΄ Γυμνασίου · Κεφάλαιο 3 · Ενότητα 3

Παραστάσεις και εκτίμηση

Σειρά των πράξεων με δεκαδικούς και εκτίμηση του αποτελέσματος.

Σχολικό βιβλίο Μαθηματικών Α΄ Γυμνασίου: §3.3

Θεωρία

Η σειρά των πράξεων

Στους δεκαδικούς η σειρά των πράξεων είναι ίδια με των φυσικών:

1. Οι πράξεις μέσα στις παρενθέσεις.

2. Οι δυνάμεις.

3. Οι πολλαπλασιασμοί και οι διαιρέσεις, από αριστερά προς τα δεξιά.

4. Οι προσθέσεις και οι αφαιρέσεις, από αριστερά προς τα δεξιά.

2,5+1,5⋅4=2,5+6=8,5\displaystyle 2{,}5 + 1{,}5 \cdot 4 = 2{,}5 + 6 = 8{,}5, ενώ (2,5+1,5)⋅4=4⋅4=16\displaystyle \left(2{,}5 + 1{,}5\right) \cdot 4 = 4 \cdot 4 = 16.

Εκτίμηση

Πριν κάνουμε (ή αφού κάνουμε) μια πράξη, είναι χρήσιμο να ξέρουμε περίπου πόσο θα βγει. Αυτό λέγεται εκτίμηση: στρογγυλοποιούμε τους αριθμούς σε «εύκολους» αριθμούς και κάνουμε την πράξη με το μυαλό.

19,8⋅3,1≈20⋅3=60\displaystyle 19{,}8 \cdot 3{,}1 \approx 20 \cdot 3 = 60. Το ακριβές αποτέλεσμα είναι 61,38\displaystyle 61{,}38, πολύ κοντά.

Η εκτίμηση μας δείχνει αμέσως αν η υποδιαστολή μπήκε σε λάθος θέση: αν βρούμε 6,138\displaystyle 6{,}138 ή 613,8\displaystyle 613{,}8, ξέρουμε ότι κάτι πήγε στραβά.

Με το κομπιουτεράκι

Ο υπολογιστής τσέπης κάνει γρήγορα τις πράξεις, αλλά δεν καταλαβαίνει αν εμείς πατήσαμε λάθος πλήκτρο ή ξεχάσαμε μια υποδιαστολή. Γι’ αυτό:

1. Κάνουμε πρώτα μια εκτίμηση του αποτελέσματος.

2. Σε μια παράσταση, ακολουθούμε εμείς τη σειρά των πράξεων: υπολογίζουμε πρώτα τις παρενθέσεις και κρατάμε τα ενδιάμεσα αποτελέσματα (π.χ. στη μνήμη του κομπιουτεράκι).

3. Συγκρίνουμε το αποτέλεσμα με την εκτίμηση. Αν απέχουν πολύ, ξανακάνουμε την πράξη.

Λυμένο παράδειγμα

Υπολόγισε την τιμή της παράστασης (1,5:3+0,4⋅7)⋅5−31,2:(0,9⋅2+3,3:1,1)\displaystyle \left(1{,}5 : 3 + 0{,}4 \cdot 7\right) \cdot 5 - 31{,}2 : \left(0{,}9 \cdot 2 + 3{,}3 : 1{,}1\right).

Λύση

  1. Πρώτα οι παρενθέσεις. Στην πρώτη: 1,5:3=0,5\displaystyle 1{,}5 : 3 = 0{,}5 και 0,4⋅7=2,8\displaystyle 0{,}4 \cdot 7 = 2{,}8, άρα 0,5+2,8=3,3\displaystyle 0{,}5 + 2{,}8 = 3{,}3.
  2. Στη δεύτερη: 0,9⋅2=1,8\displaystyle 0{,}9 \cdot 2 = 1{,}8 και 3,3:1,1=3\displaystyle 3{,}3 : 1{,}1 = 3, άρα 1,8+3=4,8\displaystyle 1{,}8 + 3 = 4{,}8.
  3. Η παράσταση έγινε 3,3⋅5−31,2:4,8\displaystyle 3{,}3 \cdot 5 - 31{,}2 : 4{,}8.
  4. Πολλαπλασιασμός και διαίρεση: 3,3⋅5=16,5\displaystyle 3{,}3 \cdot 5 = 16{,}5 και 31,2:4,8=6,5\displaystyle 31{,}2 : 4{,}8 = 6{,}5.
  5. Αφαίρεση: 16,5−6,5=10\displaystyle 16{,}5 - 6{,}5 = 10.